Thế Trận Thuận Pháo Cổ Điển Và Hiện Đại - Sách Cờ Tướng

Lượt xem: 1743

Thế Trận Thuận Pháo Cổ Điển Và Hiện Đại

Tác giả: Hội Cờ TP

Quốc gia: Việt Nam

Người đăng: Công Trí

Xem: 1743    Tải: 22  

Hướng Dẫn Tải File

110 COIN Tải File: Thế Trận Thuận Pháo Cổ Điển Và Hiện Đại
Phí Tải ~ 11,000 đ

Bạn cần phải Đăng nhập để tải file Thế Trận Thuận Pháo Cổ Điển Và Hiện Đại
Nếu bạn chưa có tài khoản thì Đăng ký miễn phí tại đây



Thế Trận Thuận Pháo Cổ Điển Và Hiện Đại





CHƯƠNG I





“QUẤT TRUNG BÍ” QUYÊN KỲ PHỔ TIÊU BIỂU CỦA TRƯỜNG PHÁI CỔ ĐIỂN



Thật ra trước khi Quất trung bí xuất hiện (năm 1632) người ta đã thấy lưu hành trong làng cờ một 50″ quyển kỳ phổ. Đó là các quyển Mộng Nhập Thần Cơ ra đời khoảng giữa thế kỷ 14, Bách biến tượng kỳ phổ ra đời năm 1522, Kim bằng bí quyết khoảng đầu thế kỷ 16 và Thích tình nhã thú của Từ Chi xuất bân năm 1570. Trong các quyển trên, hầu hết đều thiên vầ cờ tàn và cờ thế,..chỉ có Kim bằng bí quyết có nói vê cờ bàn mà chủ yếu là trận Thuận Pháo.

Nhưng rất tiếc là quyển này ngày nay vẫn chưa ai tìm được nguyên bản nên không rõ tác giả là ai và nội dung thế nào để thẩm định giá trị. Còn quyển “Thích tình nhã thú” của Từ Chi gồm mười tập, với 8 tập đầu trình bày cờ tàn và cờ thế, 2 tập sau trình bày trận Thuận Pháo nhưng ghi rõ sao chép từ “Kim bằng bí quyết”. Chính nhờ đó mà ngày nay người ta biết được phần nào nội dung của cuốn “kỳ phổ” này.

Sau Quất trung bí từ cuối thế kỷ 17 đến đầu thế kỷ 20 người ta thấy có hơn 10 cuốn kỳ phổ lần lượt ra đời. Một số sách này cũng thiên vè cờ thế và cờ tàn như: Thao lược huyền cợ (1707), Tâm vũ tàn biên (1800), Bách cuộc tượng kỳ phổ (1801), Trúc hương trai (1817), Lạn kha thần cơ (1843), Tiêu song dật phẩm (1879). Một số sách khác có đề cập đến cờ bàn nhưng chủ yếu nghiên cứu trận Pháo đầu đối Bình Phong Mã.

Có một số quyển đề cập đến trận Thuận Pháo nhưng hầu hết đều sao chép từ Quất trung bí mà ra. Như Mai hoa tuyền của Đồng Thánh Công biên soạn năm 1800 do Tiết Bính hiệu đính (a) Tự xuất động lai vô địch thủ của Thuần Dương đạo nhân, ra đời cũng khoảng đầu thế kỷ 19.

Ngay quyển Mai Hoa phổ của Vương Tái Việt xuất bản khoảng 1690 là một quyển kỳ phổ lừng danh thời đó về trận Bình Phong Mã phá Pháo đầu, khi viết về trận Thuận Pháo cũng chỉ sao chép lại từ “Quất phổ”. Nếu có sáng tạo thì đáng chú ý nhất là quyển Phản Mai Hoa của Ba Kiết Nhân (dân tộc Mãn) biên soạn vào khoảng cuối thế kỷ 19. Rất tiếc quyển này trước kia chỉ là bản chép tay nên không lưu hành rộng rãi. Cho đến khi Dương Kiếm Hồng đem “tàng bản” của mình ra phổ biến trên tạp chí Tượng kỳ chiến xuất bản tại Hồng Kông năm 1950 và năm 1962, tạp chí “Tượng kỳ nguyệt san” ở Quảng Châu phổ biến thêm nhiều ván cờ và các nước biến thì người ta mới biết rõ hơn về tác phẩm này. Chính những sáng tạo của Ba Kiết Nhân đã tác động mạnh dể làng cờ hiện đại tìm tòi, sáng tạo thêm nhiều cái mới khiến cho trận Thuận Pháo càng phát triển mạnh mẽ.

Đi sâu tìm hiểu kho tàng sách cổ là để thẩm định giá trị của từng quyển, đặc biệt là phần nghiên cứu trận Thuận Pháo để cuốỉ cùng có thể khẳng định là: “Quất Trung Bí” xứng đáng là quyển kỳ phổ tiêu biểu nhất của trường phái cổ điển trong thế trận Thuận Pháo.

Vì sao vậy? .

Trước hết xin giới thiệu đôi điều vê tác phẩm này.

Quất trung bí được in ra năm 1632 do Đông Hải Chu Tấn Trinh biên soạn và sau này các cháu chắt là Chu Nhĩ Nghiệp và Chu Cảnh Tiêu hiệu đính, bổ sung. Sách gồm 4 tập, hai tập đầu trình bày cờ bàn, hai tập sau nói vê cờ tàn và cờ thế. Phần cờ bàn có nhiều thế trận như: Pháo đầu phá Đơn đề Mã – Pháo đầu phá Triền giác Mã – Bình phong Mã phá Phầo đầu – Trận Liệt Pháo – Cách chấp một nước tiên – Cách chấp hai nước tiên – Cách chấp một Mã và hai Mã, nhưng nổi bật và phong phú nhất là trận Thuận Pháo, chia ra phần “Đắc tiên” tức là đi tiên thắng và phần “Nhiêu tiên” chấp một tiên và đi hậu thắng. Nếu tính chung thì có 18 ván Thuận Pháo với 185 thế biến! So với các quyển kỳ phổ thời trước thì chỉ riêng phần này đã là một công trình khá qui mô, không quyền nào sánh kịp.

Xét về trình độ, phải nhìn nhận Chu Tấn Trinh đã xây dựng rõ các chiến lược đúng đắn, với tư tưởng chủ đạo là tấn công liên tục, khai thác triệt để mọi sai lầm của đối phương để giành chiến thắng nhanh nhất. Rõ ràng ngay trong bố trí quân, mục tiêu được đề ra là bằng mọi giá phải “chém đầu Tưởng địch” càng nhanh càng tốt, bất chấp các tổn thất có thể xây ra. Chính với những tư tưởng này họ Chu đã tạo cho thế trận Thuận Pháo kiểu chơi đối công rất căng thẳng, quyết liệt. Quan niệm về “quân” và “thế” của Chu rất rõ ràng: “Bỏ quân thì cần giành được nước tiên. Bắt quân chớ để bị thất thế” (Khí tử tu yếu đắc tiên. Tróc tử mạc giáo lạc hậu). Quan niệm này cho đến tận ngày nay vẫn được các cao thù đồng tình.

Điều độc đáo nổi bật của Quất trung bí là kỹ thuật điều binh thần tốc và nghệ thuật chơi đòn phối hợp, kết thúc cuộc chiến rất ngoạn mục và đầy ấn tượng. Cho đến tận bây giờ ai xem đoạn kết thúc cũng đều phải khâm phục óc thông minh tuyệt vời của một danh tài cách đây gần 400 năm! Tất nhiên trong một số chỗ tác giả không tránh khỏi nhầm lẫn hoặc sai sót.

Ngay kiểu chơi nhảy Mã trong mà ngày nay coi là một đặc trưng của trường phái hiện đại thì Chu Tấn Trinh cũng đã đề cập rồi và sau này Ba Kiết Nhân phát triển thêm. Rất tiếc, thời đó các tay cờ còn chưa sử dụng nhiều nên Chu Tấn Trinh trình bày rất sơ lược.

Tuy nhiên, lấy trình độ của làng cờ ngày nay mà đánh giá thì “Quất trung bí” còn nhiều hạn chế. Đó là lý thuyết đề ra, tác giả thiên vị một bên, cho bên này đi những nước chính xác còn bên kia lại mắc nhiều sai sót, lỗi lầm, để kết thúc nhanh ván cờ. Xây dựng tư tưởng tấn công là đúng nhưng luôn đi những nước đối công, bất chấp nguy hiểm thì cần xét lại. Vì điều này không còn phù hợp với lối chơi ngày nay là “tấn công chắc chắn, phòng thủ vững vàng”. Cuối cùng là do hạn chế về phương pháp trình bày nên cách sắp xếp không khoa học, nêu các biến lộn xộn khiến cho người đọc khó tiếp thu và khó nhớ, nhất là đối với những người trình độ còn kém.

Mặc dù có một số mặt hạn chế như vậy nhưng đánh giá chung thì đây vẫn là một tác phẩm rất quí, rất đáng trân trọng. Bởi vì ảhh hưởng của nó rất to lân từ khi nó xuất hiện đến nay. Cách đây 50 năm nó là một trong những quyển kỳ phổ được các cao thủ “gối đầu giường” vì nó rất nhiều điều cần nghiềm ngẫm học tập. Nếu nói Mai hoa phổ của Vương Tái Việt là một tài liệu tổng kết xuất sắc trận Bình phong Má phá Pháo đầu từ thế kỷ 14 đên thế kỷ 17 thì Quất trung bí của Chu Tấn Trinh cũng là một tài liệu tổng kết tài tình trận Thuận Pháo từ thế kỷ 12 dến thế kỷ 16 Chính 2 tác phẩm này đã góp phần to lớn phổ biến cờ tướng rộng , khắp nhiều quốc gia Châu Á và nâng cao trình độ người chơi lên một tầm cao đáng kể.

Với những đặc điểm và lý do trên, Quất trung bí được coi là một quyển kỳ phổ chủ yếu dạy chơi Thuận Pháo, rất xứng đáng là tác phẩm tiêu biểu của trường phái cổ điển.

Cuối cùng cần nói rõ thêm vê tên sách: Quất trung bí có nghĩa là “bí quyết hoặc bí mật trong trái quít” lấy từ điển tích một người mê cờ mong muốn tìm người tài giỏi để thụ giáo. Ngày nọ anh ta bắt gặp một trái quít lạ, bổ ra xem thì thấy hai ông tiên đang ngồi đánh cờ ở trong. Từ đó người ta dùng điển tích này để nói về chuyện chơi cờ. Chu Tấn Trinh đặt tên sách như vậy là có ngụ ý: đây là bí quyết của cờ tiên! Tuy nghe không khiêm tốn nhưng rõ là một tên sách vừa gọn vừa có ý nghĩa.

– Với nhận , định đánh giá cao quyển Quất trung bí như vậy nên Hội cờ TP chủ trương cải biên toàn bộ phần Thuận Pháo để cung cấp cho các bạn hâm mộ nghiên cứu, học tập. Trong việc cải biên này, chúng tôi trung thành với chính bản, khống sửa đổi nội dung, kể cả các biến có sai sót. cần thiết lắm chúng tôi mở ngoặc để ghi ý kiến của mình, còn thì hầu hết chỉ đánh dấu hỏi. Để các bạn mới chơi có thể học tập và thưởng thức các đòn phối hợp kết thúc đẹp mắt, chúng tôi ghi đầy đủ phần này trong “chú giải”.

Đối với một số bạn muốn biết các quyển kỳ phổ khác viết như thế nào, chúng tôi không trình bày riêng, vì cơ bản các sách này đều tương tự như “Quất phổ” nên chúng tôi chỉ ghi những chỗ có biến khác ở “chú giải”. Riêng trường hợp mấy ván của Ba Kiết Nhân đáng lẽ xếp vào phần Thuận Pháo hiện đại, chúng tôi cúng đưa vào chương này nhằm bổ sung cho “Quất phổ” với phương án Mã nhảy trong, vì lịch sử của nó cũng đã trên 100 năm rồi.





CHƯƠNG II





“TƯỢNG KỲ TRUNG PHONG” MỘT KỲ THƯ CÒN ĐẦY BÍ MẬT!



Hồi thập niên 60, làng cờ TP bỗng xôn xao về một tài liệu cờ rất quí được phổ biến hạn chế trong một số cao thủ. Tài liệu được đánh máy chỉ dẫn cách chơi Thuận Pháo, chủ yếu là chiến lược hoành Xa phá trực Xa, không có tựa và cũng không có tên tác giả. Lê Thiên Vị có một bản tự đặt tên là “Kim cương chỉ lực”, anh em làng cờ thi nhau mượn chép, học tập để nâng cao “công lực”.

Ban đầu người ta cũng không rõ tài liệu này xuất phát từ đâu, sau hỏi mãi mới biết nó xuất phát từ một quyển “kỳ thư” của Phạm Tấn Hòa. Lúc đó trong làng cờ đang hâm mộ đọc sách của Vương Gia Lương, khen các quyển Tượng kỳ tiên phongTượng kỳ hậu vệ, còn quyển Tượng kỳ trung phong chỉ thấy quảng cáo chứ chưa thấy sách. Vì vậy nhiều người đặt dấu hỏi: phải chăng tài liệu được phổ biến được sao chép từ “Tượng kỳ trung phong”?

Tìm đến Phạm Tấn Hòa để rõ thực hư thì mới hay: Sách mất bìa, không có lời tựa hay lời giới thiệu; in tại đâu, năm nào và ai là tác giả cũng không rõ. Hỏi nguồn gốc mới biết năm 1963 Lý Chí Hải, kỳ vương Đông Nam Á vào thăm và thi đấu với các cao thủ của TP lần thứ hai đã mang vào. Cảm tấm thạnh tình của ông Hội trưởng Hội Cờ lúc đó là ông Nguyễn Văn Anh đối xử với mình nên khi về, Lý Chí Hải đã tặng cuốn sách này. Vì là sách in tại Trung Quốc nên sợ chính quyền Sài Gòn lúc đó làm khó dễ, Lý Chí Hải xé bỏ bìa, lời tựa, tên tác giả, rồi tháo rời tất cả ra để lót va-li. Không rõ khi tặng, Lý Chi Hải có nói tên sách, tên tác giả không, nhưng lúc đóng lại thì sách mang bìa giả và không ghi gì. Ông Hội trưởng sau đó đã tặng quyển sách này cho Phạm Tấn Hòa, rồi từ đó sách được phố biến bằng cách sao chép như vậy. Bí mật vẫn bao trùm quyển sách này từ khi xuất hiện cho đến tận năm 1985 khi Hội Cờ TP được thành lập lại.

Lúc này, Hội Cờ sưu tập tài liệu, sách báo và hình thành tiểu ban nghiên cứu, mới phát hiện ra một bài phân tích của Vương Gia Lương về ván đấu với Mạnh Lập quốc ngày 5-10-1962. Bài phân tích này có đoạn khen Mạnh Lập Quốc sáng tạo một phương án mới và nói nếu Mạnh chơi theo kiểu cũ thì sẽ kém phân. Vương Gia Lương dẫn cụ thể phương án cũ một số nước đi rồi viết:”Muốn hiểu rõ biến hóa thế nào thì xin đọc Tượng kỳ trung phong từ cuộc 12 đến cuộc 14″. Đem quyển kỳ thư kia ra kiểm tra thì hoàn toàn đúng như Vương Gia Lương chỉ dẫn. Như vậy bây giờ đã rõ, sự dự đoán của anh em trong làng cờ kéo dài 20 năm, đã được xác minh, khẳng định. Đấy chính là quyển Tượng kỳ trung phong của Vương Gia Lương.

Trong khi mọi người đang hớn hở vì tìm ra “chân lý” thì có biết đâu ngay tại chính làng cờ ở Trung Quốc lại bị một hỏa mù bốc lên phủ lấy tác phẩm này mấy chục năm qua. Mãi đến tận ngày nay, các vấn đề cũng chưa sáng tỏ!

Sự việc như thế này:

Sau khi quyển Tượng kỳ trung phong ra đời được một thời gian thì bỗng trong làng cờ Trung Quốc người ta chuyền tay nhau đọc say sưa một quyển sách cờ có tựa là: Du hí đại toàn (gọi tắt là Du phổ). Đó là cuối năm 1962. Trong lời nói đầu, những người biên tập viết: “Đây là một quyển sách cờ ra đời trên dưới 600 năm do cố danh kỳ Vương Hạo Nhiên phát hiện, chỉnh lý và lưu giữ. (Vương Hạo Nhiên sống từ cuối thế kỷ 19 đến khoảng giữa thế kỷ 20, nổi tiếng cao cờ từ năm 1917, cùng Châu Hoán Văn, Trương Cẩm Vinh được tôn là “Dương Châu tam kiệt” – ND). Tác giả của Du phổ là Sơn dã cư sĩ thuộc dòng dõi của danh thần nước Tống là Khấu Chuẩn, đã viết cuốn cờ này khoảng cuối đời nhà Nguyên (1341-1367). Viết xong, đem tặng cho bạn là đạo sĩ Nhất Tùng. Đến đầu thời nhà Minh (1383) Nhất Tùng chỉnh lý, bổ sung rồi in ra 100 bản tặng lại cho bạn bè, từ đó lưu truyền đến nay”.

Theo mô tả thì Du phổ có 8 tập gồm 237 ván cờ bàn và 200 ván cờ thế, trình bày như kinh Phật, khổ 18,5 x 26 cm gần giống như Quất trung bí loại cổ bản. Nói chung, qua lời nói đầu này những người biên tập trình bày, mô tả ti mỉ nhiều chi tiết để khẳng định đây là một tài liệu cổ thật sự và bác bỏ mọi nghi vấn có thể nêu ra. Đầu năm 1963, tạp chí Tượng kỳ nguyệt san ở Quảng Châu đem Du phố giới thiệu liên tiếp trong các số từ 4 đến 7 cho bạn đọc xa gần đều biết. Tất cả những việc này gây chấn động trong làng cờ Trung Quốc lúc bấy giờ. Vì đối với nhiều nhà nghiên cứu, việc phát hiện một tài liệu cổ cách đây trên 600 năm là một việc bất ngờ, mà nếu đúng thật thì rất đáng mừng rất đáng trân trọng. Còn đối với các tay cờ thì một dấu hỏi lớn đặt ra: Vì sao nhiều ván Thuận Pháo hoành Xa phá trực Xa giống y quyển Tượng kỳ trung phong của Vương Gia Lương? Và nếu đây là sự thật thì rõ ràng Vương Gia Lương đã sao chép “sách cổ” mà thôi! Một hỏa mù được tung ra từ đó, không ai biết “chân, giả” ra sao.

Vì thiếu thông tin, ở đây không ai rõ lúc đó Vương Gia Lương phản ứng như thế nào. Mãi sau này đọc được một bài viết đăng trong Bắc phương kỳ nghệ số tháng 6 năm 1981, chúng tôi mới thấy có bài của Bắc Lâm nêu trở lại “Chân tướng của Du Hí đại toàn”. Chúng tôi dự đoán Bắc Lâm chính là Lý Đức Lâm, người cùng hợp tác với Vương Gia Lương biên soạn và xuất bản các quyến “Tiền phong – Hậu vệ và Trung phong”.

Bắc Lâm đã viết như thế nào? Tất cả nội dung trên chúng tôi biết được đều từ bài viết này. Nhưng Bắc Lâm tế nhị khi nhắc đến họ người biên tập là họ Châu và họ Vương mà không nêu rõ tên để phê phán. Ông nhắc lại hồi năm 1963 khi Tượng kỳ nguyệt san giới thiệu Du phổ thì làng cờ xôn xao, nửa tin nửa ngờ và nổi lên nhiều cuộc tranh luận trong làng cờ. Đa số không tin vì đi sâu nghiên cứu nội dung thấy có nhiều vấn đề đặt ra để khẳng định Du phổ do Châu, Vương biên tập là nguy tạo chứ không phải cổ phổ như trong lời nói đầu giới thiệu. Có ba lý do:

1- Trong Du phổ có 20 ván hoàn toàn giống với 20 ván Thuận Pháo in trong Tượng kỳ binh pháp xuất bản tại Hông Kông hồi tháng 11-54. Có lý nào một người cao cờ và biên soạn, trước tác sách có tiếng (muốn ám chỉ Lý Chí Hải) mà lại đem một cuốn sách cổ giá trị rất lớn làm thành tập sách nhỏ như vậy sao?

2- Nếu quả thật cố danh thủ Trấn Giang Vương Hao Nhiên có “Tàng bản Du phổ” thì hẳn nhiên hồi còn sống ông phải đọc kỹ và trong thi đấu ông sẽ vận dụng kiểu chơi này. Thế nhưng xem kỹ những ván cờ còn lưu lại của ông thì không thấy ông đã tiếp thu kinh nghiệm gì của quyển cổ phổ này.

3- Thời kỳ cuối của nhà Nguyên, sách vở, văn phong và phương pháp ghi chép lúc đó khác xa với phương pháp ngày nay. Ấy vậy mà nội dung, phương pháp của Du phổ rất giống ngày nay. Có thể nào như vậy được chăng?

Sau đó Bắc Lâm còn tường thuật rằng ngay từ tháng 8 năm 1964 ông đã đi nhiều nơi để điều tra, xác minh và cố tìm cho ra “tàng bản” nguyên bản. Thậm chí tìm gặp cả Trần Tùng Thuận, lúc đó là phó tổng biên tập của Tượng kỳ nguyệt san để thẩm tra, làm rõ sự thật. Thế nhưng các nhà biên tập lờ đi về yêu cầu cho xem nguyên bản và những người liên hệ dính dáng đến việc giới thiệu Du phổ không có người nào thấy tận mắt chính bản của nó.

Cuối cùng bài viết kết luận: “Đây là một vụ làm nhiễu loạn lịch sử cờ, dễ dàng cùng nói láo với nhau, gầy tác động tiêu cực cho lớp người sau vì ngộ nhận. Mặt khác cần thấy trong công tác khảo chứng chỉnh lý sách cổ, chúng ta cần nghiêm túc tôn trọng sự thật…”

Đó là ý kiến của Bắc Lâm, tiêu biểu cho nhóm “Hắc Long Giang” hay đúng hơn là nhóm biên soạn Tượng kỳ trung phong. Còn đối với những nhà nghiên cứu khác thì thận trọng hơn, không vội bày tỏ ý kiến. Đồ Cảnh Minh viết quyển Trung Quốc tượng kỳ từ điển đã nêu tên quyển Du hí đại toàn và xếp trên cả Mộng nhập thần cơ nhưng cuối cùng có nói: Chân giả hãy chờ khảo chứng thêm một bước.

Có thể quyển Tượng kỳ trung phong có mối “liên quan” sao đó với quyển Du phổ, Hội Cờ TP không đi sâu tìm hiểu mà chủ yếu nghiên cứu nội dung để đánh giá nhận định giá trị thực của nó.

Qua nghiên cứu, có thể khẳng định rằng: Tượng kỳ trung phong là một bước phát triển, nâng cao hơn nữa trình độ chơi Thuận Pháo của Quất trung bí chủ yếu là “Chiến lược hoành Xa phá trực Xa” hoặc nói khác hơn: Tượng kỳ trung phong đã tổng kết có hệ thống và rất phong phú thế trận Thuận Pháo hoành Xa phá trực Xa. Công lớn của nhóm biên soạn này là phân tích khá sâu nhiều phương án, nước biến và cũng xây dựng nhiêu đòn phối hợp kết thúc đẹp mắt. Sách rất phù hợp và hấp dẫn đối với những người mới học chơi, nhất là những người chưa có khái niệm rõ về chiến lược, chiến thuật sẽ mau tiếp thu các khái niệm này bằng những bài học cụ thể, sinh động.

Sách gồm 12 chương, với 72 cuộc (bắt chước như “Thất nhập nhị huyền công” của Tề Thiên Đại Thánh). Chúng tôi hệ thống thành 32 ván chính và nằm gọn trong 8 phương án, đồng thời bổ sung thêm 2 phương án mới với 8 ván chính được rút ra từ thực tiễn đưa vào. Những ván phụ hoặc nước biến quan trọng đều được ghi trong “chú giải” để các bạn nghiên cứu sâu thêm. Như vậy bản thân Tượng kỳ trung phong cũng còn thiếu sót và nhiều mặt hạn chế, tương tự như Quất trung bí. Vì tác giả thiên lệch cho bên đi tiên chơi nhiều nước chính xác còn cho bên hậu đi nhiều nước thụ động hay sai lầm. Sau này xem phần cách chơi “hiện đại” các bạn sẽ thấy những nước đi không đúng trong sách của Vương Gia Lương.